Veranderende stadsomgeving

door Hans Krol

Het archief van de gemeente Almelo moest indikken,want in het nieuwe gemeentehuis was minder plaats voor ons lokale geheugen dan in het oude gebouw van “Oud”. Het joodse archief verhuisde naar Vriezenveen, waar het deels ook vandaan kwam en het archief van de architect Jan Jans ging naar het Historisch Centrum Overijssel (HCO) in Zwolle.

 
De gemeentelijke fotocollectie bleef bewaard en verhuisde wel mee naar het nieuwe gebouw, ook virtueel. Zoals archief nummer 3601. Daarop staat vermeld: 'Begin Rietstraat met Ambachtsschool 1920'. Ooit dateerde iemand deze met het jaartal 1920.  Misschien stond dat  jaartal achterop de ansichtkaart of was het af te lezen van de poststempel. Maar of het juist is? Het deel van de Rietstraat dat op de foto te zien is werd in 1918 opgeleverd. De klimop die uit de dakgoten lijkt te groeien en de heggetjes rondom het grasveld moeten evenwel ouder zijn dan twee jaar. De foto is in ieder geval  voor de Tweede Wereldoorlog genomen, want zowel links als rechts zijn bij de straatnummers 13 en 14 twee inhammetjes te zien. Het inhammetje rechts is nu verdwenen. In totaal 26 woningen werden op deze plek vernietigd op 19 maart 1945, toen er een V1 neer kwam die werd gelanceerd in de Bolkshoek. Er viel één dode: Mejuffrouw van Bremen  29 jaar oud. Volgens een ooggetuige rende ze nog even naar binnen  om een paar schoenen te redden. Kort daarna explodeerde de V1. Woningstichting Beter Wonen (toen nog Woningstichting Almelo)  herbouwde de huizen in dezelfde stijl. Dat is lovenswaardig, maar de woningwand  rechts werd één rechte lijn. De inham en het daarin passende poortje, zoals aan de linkerkant werden niet herhaald. Jammer, het was zo gemakkelijk om door te steken via dat poortje naar het gangetje  achter de tuinen van de Rietstraat en de Zwanebloemstraat. De heggetjes links en rechts op het plantsoen stonden er nog tot in de jaren vijftig. Ze waren niet hoog. Je kon er in volle run over heen springen om te ontsnappen aan een joelende bende uit de Zwanebloemstraat. De heggetjes zijn later gesneuveld. Dat gebeurde  misschien wel tijdens de economische crisis van de jaren tachtig van de 20ste eeuw, toen Almelo een artikel 12 gemeente was. De conisch gevormde heesters tussen de perken zijn eerder uit beeld verdwenen. Waarschijnlijk al voor de oorlog. Een kwestie van smaak, of misschien was het onderhoud van de vorm te arbeidsintensief en te duur tijdens de crisis van de jaren dertig. Aan de buitenkant van de huizen aan beide zijden van de Rietstraat is in honderd jaar verder weinig veranderd. Er is gerenoveerd en geȉsoleerd, maar het karakter van de straat werd er niet door aangetast. De nieuwe lantarenpalen, die de gemeente plaatste, staan wel te vloeken in die 100 jaar oude straat.
De foto werd 's middags gemaakt, want de klok van de Ambachtsschool geeft 15.00 uur aan. De fotograaf plaatste de driepoot van  zijn fototoestel midden in het grasveld en zorgde voor evenwicht in het beeld. De deur van de Ambachtsschool staat keurig in het midden.
 

Bij de opening in 1917 was het de eerste school in Twente waar praktijk en theorie hand in hand gingen. De architect was G. Vixseboxse. Een andere Vixseboxse zat in het bestuur.  De façade van het gebouw  bleef  de afgelopen 100 jaar vrijwel onveranderd.  Alleen op het dak zijn rechts een paar ramen verdwenen en staat er geen schoorsteen meer op. De vlakverdeling van de raampartijen bleef het zelfde.  De naam is wel veranderd in Rietpoort, want de school er achter is verdwenen, afgebroken en veranderd in een appartementencomplex. Het begin van de Rietstraat is echter nog steeds de Rietstraat, zoals bijna 100 jaar geleden en dat heeft ook zo zijn voordelen.

Willem Wilmink verwoordde dat heel fraai in:
”Oude en Nieuwe Steden”.

Maar neem een wijk uit onze tijd:
je raakt er vaak de weg nog kwijt
na honderd keer.

Zelfs in één bouwwerk, één kantoor,
zoek je je rot, de jaren door
en telkens weer.  

                                    Poortje links