Herinnering water overstroming in Almelo, 4 februari 1946

Herinnering water overstroming in Almelo, 4 februari 1946  

Het is nu 80 jaar geleden dat een periode van hevige regenval in Duitsland, in combinatie met smeltwater, er uiteindelijk toe leidde dat het Kanaal Almelo-Nordhorn, dijken en sluizen, het water niet langer konden verwerken, dan wel tegenhouden. De situatie werd nog eens verergerd doordat de duiker onder het Twentekanaal een te geringe capaciteit had om de enorme hoeveelheden water af te voeren. Het directe gevolg hiervan was dat het water het land instroomde en zich bewoog in de richting van het laagste punt in Twente en dat was en is Almelo.

Op maandagavond 4 februari 1946 sloeg het noodlot toe. Het resultaat was dat alleen al in Almelo 2713 hectare land onder water kwam te staan. Grote delen van de stad, waaronder het centrum, werden hierdoor getroffen. Gelukkig zijn er toen geen doden gevallen, maar de materiële schade en het leed onder de inwoners was groot. Pas vanaf 17 februari 1946 was het water zover gezakt dat een aanvang kon worden gemaakt met het schoonmaken en het herstellen van de aangerichte schade.

In de jaren daarna tot in deze eeuw toe zijn er de nodige maatregelen genomen. Zo werd in 1959 het J. Banisgemaal opgeleverd dat bij hoogwater van de Lolee dit water in het Kanaal Almelo-Nordhorn pompt. In de jaren 80 is het Lateraalkanaal gegraven om overtollig water (voornamelijk van de Lolee) veilig en snel om de stad heen te leiden. Hoewel de Doorbraak, in deze eeuw gerealiseerd, als primair doel heeft om water vast te houden en te benutten voor de natuur, kan deze ook ingeval van nood dienen als bypass.

De overstroming  uit 1946 is anno 2026 slechts nog een herinnering die voornamelijk via Google en Youtube levend wordt gehouden. We zijn gerustgesteld en verwachten dat zo’n  ramp niet meer zal voor doen.
Maar toch, kijkend naar de gevolgen van de klimaatverandering en de mogelijke effecten daarvan op neerslag: meer heftig, minder voorspelbaar, etc.,  kan de vraag gesteld worden in hoeverre we op wat langere termijn daar zeker van kunnen zijn.

Theo van Rijmenam
voorzitter Stichting Historische Kring Stad en Ambt Almelo
6 september 2026