GRAVEN  GRACHTEN en GRAVERS door Jan Wever.

In een volle zaal in de Openbare Bibliotheek te Almelo werd voor donateurs en belangstellenden van Historische Kring Stad en Ambt Almelo in het kader van De Maand van de Geschiedenis
een presentatie verzorgd door Hanschristiaan Krol als spreker,  Willem van Dooren als dichter en Wim Noordik als filmer.
Zij toonden inzage over vele veranderingen in de waterwegen rondom Almelo-centrum.
Huize Almelo, omringd door water op oude kaarten en daardoor goed te herkennen werd met velerlei anekdotes  besproken. De meerdere verbouwingen en de tuinaanleg werd met prenten en kaarten verduidelijkt. Met film zagen wij de fraaie lommerrijke natuur.

De Gravenallee kreeg eveneens veel aandacht. De vroegere, maar nu verdwenen zwemgelegenheid, de ijsbaan, de muziektent “het Jagertje”, evenals de nog gebleven  bosvijver,
het Mausoleum, het Tolhuis. Ook werd aandacht gegeven aan de recentere Paradijsbrug, de 562 vogelhuisjes  en het vogeleiland in de Loolee.

Het Almelo-Norhorn kanaal werd als 3^e onderdeel besproken. Met de hand aan de schop en  met hulp van kruiwagens werd door de Polderjongens tussen 1884 en1889  een kanaal van 28 km lang tot aan de Duitse grens gegraven. Pas in 1904 werd het aangesloten op de Duitse waterenwegen! 6 Sluizen met de hand geheid! Er waren ooit 10 bruggen, nu meestal duikers. De vele verhalen samen met de foto’s en de films maakten een stuk Almelose geschiedenis erg levendig en herkenbaar. De literaire afwisselingen door Willem van Dooren verluchtigden de vele
informatie. De prachtige filmfragmenten van Wim Noordik waren een onuitgesproken uitdaging om zelf nog eens langs stukken van dit deels historische en deels nog aanwezige verhaal over Almelo te gaan wandelen.

P.S.: In de Stadswinkel Almelo, Grotestraat 118 zijn informatieve boekjes met stad- en omgevingsroutes   gratis verkrijgbaar om Almelo nog beter te ontdekken en te leren kennen.

Het bericht Lezing Graven, Grachten en Gravers verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Zweedse woningen aan de Vissendijk. Door Heemschut is een verzoek ingediend om de laatst overgebleven woning aan te wijzen als karakteristiek. Heemschut trekt graag op met een lokale historische kring. Het verzoek van Bert of hij – na overleg met het bestuur – ook namens onze Historische Kring mag spreken is akkoord.

Het bericht Notulen bestuursvergadering 10-09-2026 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Naast de gebruikelijke monumenten was er een zeer aantrekkelijk aanbod aan speciale locaties die bezocht konden worden.
Dit jaar waren er veel rondleidingen, de zeer gewaardeerd en goed bezocht werden.

De voorbereiding voor deze dag verliep niet zonder strubbelingen. Het Hofkeshuis kon niet worden opengesteld en op het laatst moesten we ook de Egbertuskerk gesloten laten.

De opening van Monumentendag Almelo vond plaats op 8 december in de bibliotheek (in samenwerking met Open Ateliers en het Hofkeshuis), waar Aldwin Kroeze een fantastische presentatie hield over Grisailles, het topstuk uit het Hofkeshuis.

Om het gemis van de geopende Egbertuskerk te verzachten, was er twee keer niet in, maar buiten de kerk een presentatie.  Het geplande Byzantijnse koor kon in plaats van onder de Byzantijnse koepel het repertoire laten horen in de St Georgiusbasiliek of wel de Sjorskerk.

Twee verscholen pareltjes in de Grotestraat Zuid werden goed bezocht: de 17^e -eeuwse stadsboerderijen in en achter nummers 114 en 117.

Ook de loge  Fraternité van de Vrijmetselaars trok veel bezoekers.

In de Doopsgezinde kerk waren prachtige orgelconcerten, waar ongeveer 350 mensen op afkwamen.

In de Grotekerk werd het startschot gegeven voor de actie voor restauratie van het orgel, waarbij een orgelpijp geadopteerd kan worden.

Heel bijzonder was het om met het prachtige weer met de Praam naar het Indiëterrein te varen en daar een rondleiding te volgen.

Vijf rondleidingen, die startten en eindigden bij het Kunstpunt in de Marktstraat en door het Marktstraatgebied gingen, werden goed bezocht evenals de rondleidingen op de begraafplaats ’t Groenedael.

Daarnaast was het ook druk bij de gebruikelijk opengestelde monumenten, zoals de atoomschuilkelder, het stadscarillon van de Sjorskerk en het Wevershuisje.

Vele honderden bezoekers hebben deze dag gebruik gemaakt van de gelegenheid een locatie te bezoeken en/of een rondleiding te volgen en dat stelt het 3-koppig comité Open Monumenten Dag zeer tevreden.

Met dank aan de vrijwilligers die ons deze dag hebben bijgestaan.

Robert Kroon
Jeannette van Ditzhuijzen
Loes Heij

Het bericht Verslag Open Monumentendag 12 september 2026 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Onderwerp: Vier eeuwen gezondheidszorg op Curaçao
Spreker: Jeannette van Ditzhuijzen

De Almelose Van Ditzhuijzen gaat in deze lezing in op het thema van de Maand van de Geschiedenis: Lichaam en Geest. Dat doet zij aan de hand van haar net verschenen boek Genezen in de tropen – Vier eeuwen volksgezondheid op Curaçao.

In haar inleiding vertelt ze hoe en waarom de West-Indische Compagnie in 1634 het eiland Curaçao veroverde. Kort daarop begint de slavenhandel en de scheepschirurgijns staan in feite aan de basis van de Curaçaose gezondheidszorg. Vervolgens passeren diverse aspecten van de vroege Curaçaose gezondheidszorg de revue: de vele sterfgevallen door besmettelijke ziekten, de raffinaderij van Shell en de Nederlandse nonnen die bijna een eeuw de zieken in het hospitaal verzorgden. Het was pionieren, al waren er goede contacten met artsen elders. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de eerste operatie onder narcose in 1847, nog maar een jaar nadat die in Amerika was ‘uitgevonden’. Schrijnend is de grote armoede onder 30 procent van de eilandbevolking. Net als waterschaarste had en heeft dit grote gevolgen voor de volksgezondheid.

Journalist Jeannette van Ditzhuijzen woonde en werkte vier jaar op Curaçao. Zij schreef diverse artikelen en boeken over Curaçao en de andere Caribische eilanden.

Het bericht 2e lezing Maand van de geschiedenis verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Historie
Bij de aanleg van de Nieuwe Graven (deel uitmakend van de Almelose Aa) in 1476 is er een stuw aangebracht ter hoogte van de boerderij Erve Schutteman/Oude Wierdenseweg 1 in Almelo. Bij deze stuw is ook een haventje ontstaan waar zompschippers en vlottendrijvers aanmeerden in afwachting van het vervolg van hun reis. Zij maakten toen ook gebruik van een uitspanning met de fraaie naam ‘De hongerige wolf’ (op de locatie van de huidige kinderboerderij en Erve Beeklust).

Vanaf het midden van de 19^e eeuw is, door de komst van een alternatieve en veel grotere vaarweg richting Wierden/Zwolle, het haventje in verval geraakt en verzand. Het maakt nu deel uit van gronden die eigendom zijn van de heer Egbert Ten Cate.

Herstel van het haventje.
Vanuit erfgoed oogpunt is het terugbrengen van het voormalig haventje van groot belang. Het draagt mede bij aan het verhaal hoe gedurende meerdere eeuwen transport over water plaatsvond en welke belangen daarmee gemoeid waren. Het idee is om dit haventje in zijn oorspronkelijke vorm te laten terugkeren en als pleisterplaats geschikt te maken voor wandelaars in dit mooie deel van Almelo. In dat verband wordt ook gedacht aan het plaatsen van een bank en mogelijk ook het realiseren van een passend kunstwerk.

In de afgelopen tijd hebben we hierover gesproken met de heer Ten Cate, die graag bereid is medewerking hieraan te verlenen. Verder zijn er gesprekken geweest met het waterschap Vechtstromen dat van plan is om groot onderhoud te plegen (waaronder baggerwerkzaamheden) aan de  Almelose Aa, inclusief het waterdeel Nieuwe Graven.
Bij het waterschap is ook een positieve grondhouding ten aanzien van ons voorstel/project. Op dit moment loopt het onderzoek, wordt de ontwerpfase voorzien in 2026/2027 en uitvoering zou dan kunnen plaatsvinden in 2028.

Theo van Rijmenam/Bert Nijkamp, 14 september 2026
Stichting Historische Kring Stad en Ambt Almelo

Het bericht Project terugbrengen voormalig haventje aan de Nieuwe Graven verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

In het bestuur van de Historische Kring Stad en Ambt Almelo is door het vertrek per 1 juli 2026 van Wim Noordik een vacature ontstaan.
Het bestuur is daarom op zoek naar een opvolger die het belang van cultureel erfgoed ondersteunt en zich bestuurlijk hiervoor in wil inzetten.
Naast een gedeelde verantwoordelijkheid voor het beleid en de uitvoering  van de stichting zijn er twee  specifieke aandachtsgebieden voor het nieuwe bestuurslid.

• Het onderhouden van de relatie met de (nieuwe) donateurs. Hierbij gaat het met name om de leden- en blad administratie en het verzorgen van de twee maandelijkse Nieuwsbrief.
• Het mede organiseren van de lezingen,de jaarlijkse excursie enmogelijke deelname aan het comité Open Monumentdag. 

Belangrijke eigenschappen voor de functie zijn: interesse in het belang van cultureel erfgoed, samenwerking en collegialiteit binnen het bestuur, een open en kritische blik en inzet om de betekenis van de Historische Kring naar de toekomst toe te borgen. Op onze website: historischekringalmelo.nl is de nodige informatie te vinden over het reilen en zeilen van onze actieve kring.

Wij zien reacties op deze vacature heel graag tegemoet. Deze kunnen worden gezonden naar tvanrijmenam@gmail.com. Nadere informatie kan worden ingewonnen bij de voorzitter, Theo van Rijmenam, telefoon 06-20540764

Het bericht Vacature Bestuurslid Stichting Historische Kring Stad en Ambt Almelo verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Deze fietstocht is gemaakt in het kader van 400 jaar Hervormde Gemeente Wierden

Klik op de bijlage om het bestand te openen.

Fietsroute Open monumentendag 12-09-26

Het bericht Fietsroute van ongeveer 17 km langs diverse religieuze gebouwen in Wierden en Almelo, tijdens de Open Monumentendag, 12 september 2026 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Het is nu 80 jaar geleden dat een periode van hevige regenval in Duitsland, in combinatie met smeltwater, er uiteindelijk toe leidde dat het Kanaal Almelo-Nordhorn, dijken en sluizen, het water niet langer konden verwerken, dan wel tegenhouden. De situatie werd nog eens verergerd doordat de duiker onder het Twentekanaal een te geringe capaciteit had om de enorme hoeveelheden water af te voeren. Het directe gevolg hiervan was dat het water het land instroomde en zich bewoog in de richting van het laagste punt in Twente en dat was en is Almelo.

Op maandagavond 4 februari 1946 sloeg het noodlot toe. Het resultaat was dat alleen al in Almelo 2713 hectare land onder water kwam te staan. Grote delen van de stad, waaronder het centrum, werden hierdoor getroffen. Gelukkig zijn er toen geen doden gevallen, maar de materiële schade en het leed onder de inwoners was groot. Pas vanaf 17 februari 1946 was het water zover gezakt dat een aanvang kon worden gemaakt met het schoonmaken en het herstellen van de aangerichte schade.

In de jaren daarna tot in deze eeuw toe zijn er de nodige maatregelen genomen. Zo werd in 1959 het J. Banisgemaal opgeleverd dat bij hoogwater van de Lolee dit water in het Kanaal Almelo-Nordhorn pompt. In de jaren 80 is het Lateraalkanaal gegraven om overtollig water (voornamelijk van de Lolee) veilig en snel om de stad heen te leiden. Hoewel de Doorbraak, in deze eeuw gerealiseerd, als primair doel heeft om water vast te houden en te benutten voor de natuur, kan deze ook ingeval van nood dienen als bypass.

De overstroming  uit 1946 is anno 2026 slechts nog een herinnering die voornamelijk via Google en Youtube levend wordt gehouden. We zijn gerustgesteld en verwachten dat zo’n  ramp niet meer zal voor doen.
Maar toch, kijkend naar de gevolgen van de klimaatverandering en de mogelijke effecten daarvan op neerslag: meer heftig, minder voorspelbaar, etc.,  kan de vraag gesteld worden in hoeverre we op wat langere termijn daar zeker van kunnen zijn.

Theo van Rijmenam
voorzitter Stichting Historische Kring Stad en Ambt Almelo
6 september 2026

Het bericht Herinnering water overstroming in Almelo, 4 februari 1946 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

1.Proces totstandkoming visie.
Er is waardering voor het ingerichte proces, waarbij participatie en de deelname van een Klankgroep van groot belang zijn geweest. Het externe bureau B+B heeft dit prima gedaan.
Als Historische Kring hebben wij het op prijs gesteld om te kunnen deelnemen aan genoemde Klankbordgroep. Het feit, dat in de Nota van Uitgangspunten het hoofdthema “Een historische binnenstad met herkenbare kwartieren” is opgenomen, onderschrijft deze betrokkenheid.

2. Inhoudelijke reactie ten aanzien van de visie, behoudens de terrassenvisie

• De nota kent een heldere opbouw en ook een uitwerking in concrete plannen waar dat nodig is. De beschreven opgave maakt ook de urgentie duidelijk om de openbare ruimte in de binnenstad nu eens stevig en duurzaam aan te pakken, dit ook in het licht van de ambities van Almelo als geheel tot 2050. Het genoemde investeringsbudget is fors en hopelijk blijft dit, ook gecorrigeerd voor inflatie, in de komende jaren overeind staan.
• De genoemde kansen en knelpunten (blz. 14 en 15) zijn terecht, maar tegelijkertijd is hier de diepgang aan de matige kant. Een volledige SWOT analyse, waarbij ook gekeken worden naar externe factoren (de markt) ontbreekt. Dat maakt het lastig om goed te kunnen beoordelen of de plannen voldoende zijn in het licht van urgentie en ambities.
• De op blz. 16. genoemde 4 onderwerpen “Erfgoed en identiteit, Lommerrijke randen, Hitte-eiland en Wateropgave” zijn terecht, maar missen een duiding waarom ze daar genoemd worden.
• De genoemde 8 principes kunnen worden onderschreven. Dat geldt in het bijzonder ook principe 6 “Verborgen parels worden geborgen parels” en de opvatting dat een sterk welstandsbeleid daarbij cruciaal is. En juist hier is de trackrecord van de gemeente Almelo niet erg sterk. In het raadsvoorstel van het college wordt hier ook niet op ingegaan. Wat ook jammer is, dat het principe “Almelo Waterstad” in de verdere uitwerking alleen in het kader van duurzaamheid in de plannen voor komt. En dus niet met betrekking tot de wijze waarop de Almelose Aa “als recreatieve route en structurerend element “ betekenis gaat krijgen.
• In hoofdstuk 3 “Stedelijk weefsel” wordt wel heel erg kort de periode van Almelo voor 1800 geduid. Het wordt een “nederzetting genoemd en daarmee wordt de geschiedenis van Almelo die teruggaat tot de 10 eeuw echt tekort gedaan. Dat leidt o.m. tot onvoldoende betekenis van de positie van het water voor Almelo door de eeuwen heen en juist dat moet in de komende jaren weer gestalte kan krijgen
• De focus in hoofdstuk 4 “Visie ”op de Grotestraat als “hartlijn” verdient steun. De genoemde criteria ter onderbouwing van de zeven sleutelplekken zijn duidelijk toegepast. Het idee van de genoemde gouden regels hierbij is zeker positief te noemen en deze moeten ook door de gemeente omarmd worden.
• Vanaf blz. 92 wordt gesproken over de 7 top-pleinen van Almelo (ook op tekening zichtbaar). Echter in de uitwerking gaat het maar om 6 pleinen. Dit vraagt om nadere verduidelijking.
• Wat echt een gemis is, is hoe verder wordt omgegaan met het erfgoed als belangrijk onderdeel van en voor de openbare ruimte. In hoofdstuk 2 “Uitgangspunten” wordt terecht gemeld dat Almelo een stevige basis kent: “een historisch centrum, met monumentale panden en fijne straten, stegen, pleinen en water”. Maar in de verdere uitwerking blijft het toch beperkt tot, o.m. aandacht voor welstand en een mogelijk waterelement op de Koornmarkt dat verwijst naar de rijke geschiedenis van de plek”. Dit vraagt om een vervolgslag. Dat kan bijvoorbeeld door een betere informatievoorziening over panden en historische straten en gangen, het tonen in de bestrating van historische fundamenten, een actief beleid waarbij de inrichting van straten en pleinen ook wordt bezien vanuit het oogpunt van aanwezige monumenten, etc.
• In hoofdstuk 5 “Stedelijk systeem” wordt ruime aandacht gegeven aan de positie van en het belang van de voetganger. De daar genoemde routes, met ook een link naar erfgoed, zijn zeer interessant en de moeite waard.
• Voor wat betreft de uitvoering is het jammer dat de aanpak van de Koornmarkt, het middelste deel van de Grotestraat en de aangrenzende stegen, alsmede het deelgebied Het Kolkje pas gepland staat in de periode 2031-2034. Niet duidelijk wordt gemaakt waarom dit zo is en of er geen mogelijkheden zijn tot het (gedeeltelijk naar voren halen daarvan in de planning.
• Tot slot nog een suggestie: het opnieuw verbinden van de grachten rond Huize Almelo met de Almelose Aa, samen met de herbouw van de zgn. Weteringbrug sluit aan de plannen in g=het gebied rond het Kolkje

Almelo, 23-08-2026

Het bericht Reactie Stichting Historische Kring Stad en Ambt Almelo op de Visie Openbare Ruimte Binnenstad (Vorb) aan de gemeenteraad van Almelo, bespreking 8 september 2026. verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Klik op de afbeelding of onderstaande link

flyer OMD 2026

Het bericht Informatie en flyer Open Monumenten dag 2026 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.