Deze fietstocht is gemaakt in het kader van 400 jaar Hervormde Gemeente Wierden

Klik op de bijlage om het bestand te openen.

Fietsroute Open monumentendag 12-09-26

Het bericht Fietsroute van ongeveer 17 km langs diverse religieuze gebouwen in Wierden en Almelo, tijdens de Open Monumentendag, 12 september 2026 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Het is nu 80 jaar geleden dat een periode van hevige regenval in Duitsland, in combinatie met smeltwater, er uiteindelijk toe leidde dat het Kanaal Almelo-Nordhorn, dijken en sluizen, het water niet langer konden verwerken, dan wel tegenhouden. De situatie werd nog eens verergerd doordat de duiker onder het Twentekanaal een te geringe capaciteit had om de enorme hoeveelheden water af te voeren. Het directe gevolg hiervan was dat het water het land instroomde en zich bewoog in de richting van het laagste punt in Twente en dat was en is Almelo.

Op maandagavond 4 februari 1946 sloeg het noodlot toe. Het resultaat was dat alleen al in Almelo 2713 hectare land onder water kwam te staan. Grote delen van de stad, waaronder het centrum, werden hierdoor getroffen. Gelukkig zijn er toen geen doden gevallen, maar de materiële schade en het leed onder de inwoners was groot. Pas vanaf 17 februari 1946 was het water zover gezakt dat een aanvang kon worden gemaakt met het schoonmaken en het herstellen van de aangerichte schade.

In de jaren daarna tot in deze eeuw toe zijn er de nodige maatregelen genomen. Zo werd in 1959 het J. Banisgemaal opgeleverd dat bij hoogwater van de Lolee dit water in het Kanaal Almelo-Nordhorn pompt. In de jaren 80 is het Lateraalkanaal gegraven om overtollig water (voornamelijk van de Lolee) veilig en snel om de stad heen te leiden. Hoewel de Doorbraak, in deze eeuw gerealiseerd, als primair doel heeft om water vast te houden en te benutten voor de natuur, kan deze ook ingeval van nood dienen als bypass.

De overstroming  uit 1946 is anno 2026 slechts nog een herinnering die voornamelijk via Google en Youtube levend wordt gehouden. We zijn gerustgesteld en verwachten dat zo’n  ramp niet meer zal voor doen.
Maar toch, kijkend naar de gevolgen van de klimaatverandering en de mogelijke effecten daarvan op neerslag: meer heftig, minder voorspelbaar, etc.,  kan de vraag gesteld worden in hoeverre we op wat langere termijn daar zeker van kunnen zijn.

Theo van Rijmenam
voorzitter Stichting Historische Kring Stad en Ambt Almelo
6 september 2026

Het bericht Herinnering water overstroming in Almelo, 4 februari 1946 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

1.Proces totstandkoming visie.
Er is waardering voor het ingerichte proces, waarbij participatie en de deelname van een Klankgroep van groot belang zijn geweest. Het externe bureau B+B heeft dit prima gedaan.
Als Historische Kring hebben wij het op prijs gesteld om te kunnen deelnemen aan genoemde Klankbordgroep. Het feit, dat in de Nota van Uitgangspunten het hoofdthema “Een historische binnenstad met herkenbare kwartieren” is opgenomen, onderschrijft deze betrokkenheid.

2. Inhoudelijke reactie ten aanzien van de visie, behoudens de terrassenvisie

• De nota kent een heldere opbouw en ook een uitwerking in concrete plannen waar dat nodig is. De beschreven opgave maakt ook de urgentie duidelijk om de openbare ruimte in de binnenstad nu eens stevig en duurzaam aan te pakken, dit ook in het licht van de ambities van Almelo als geheel tot 2050. Het genoemde investeringsbudget is fors en hopelijk blijft dit, ook gecorrigeerd voor inflatie, in de komende jaren overeind staan.
• De genoemde kansen en knelpunten (blz. 14 en 15) zijn terecht, maar tegelijkertijd is hier de diepgang aan de matige kant. Een volledige SWOT analyse, waarbij ook gekeken worden naar externe factoren (de markt) ontbreekt. Dat maakt het lastig om goed te kunnen beoordelen of de plannen voldoende zijn in het licht van urgentie en ambities.
• De op blz. 16. genoemde 4 onderwerpen “Erfgoed en identiteit, Lommerrijke randen, Hitte-eiland en Wateropgave” zijn terecht, maar missen een duiding waarom ze daar genoemd worden.
• De genoemde 8 principes kunnen worden onderschreven. Dat geldt in het bijzonder ook principe 6 “Verborgen parels worden geborgen parels” en de opvatting dat een sterk welstandsbeleid daarbij cruciaal is. En juist hier is de trackrecord van de gemeente Almelo niet erg sterk. In het raadsvoorstel van het college wordt hier ook niet op ingegaan. Wat ook jammer is, dat het principe “Almelo Waterstad” in de verdere uitwerking alleen in het kader van duurzaamheid in de plannen voor komt. En dus niet met betrekking tot de wijze waarop de Almelose Aa “als recreatieve route en structurerend element “ betekenis gaat krijgen.
• In hoofdstuk 3 “Stedelijk weefsel” wordt wel heel erg kort de periode van Almelo voor 1800 geduid. Het wordt een “nederzetting genoemd en daarmee wordt de geschiedenis van Almelo die teruggaat tot de 10 eeuw echt tekort gedaan. Dat leidt o.m. tot onvoldoende betekenis van de positie van het water voor Almelo door de eeuwen heen en juist dat moet in de komende jaren weer gestalte kan krijgen
• De focus in hoofdstuk 4 “Visie ”op de Grotestraat als “hartlijn” verdient steun. De genoemde criteria ter onderbouwing van de zeven sleutelplekken zijn duidelijk toegepast. Het idee van de genoemde gouden regels hierbij is zeker positief te noemen en deze moeten ook door de gemeente omarmd worden.
• Vanaf blz. 92 wordt gesproken over de 7 top-pleinen van Almelo (ook op tekening zichtbaar). Echter in de uitwerking gaat het maar om 6 pleinen. Dit vraagt om nadere verduidelijking.
• Wat echt een gemis is, is hoe verder wordt omgegaan met het erfgoed als belangrijk onderdeel van en voor de openbare ruimte. In hoofdstuk 2 “Uitgangspunten” wordt terecht gemeld dat Almelo een stevige basis kent: “een historisch centrum, met monumentale panden en fijne straten, stegen, pleinen en water”. Maar in de verdere uitwerking blijft het toch beperkt tot, o.m. aandacht voor welstand en een mogelijk waterelement op de Koornmarkt dat verwijst naar de rijke geschiedenis van de plek”. Dit vraagt om een vervolgslag. Dat kan bijvoorbeeld door een betere informatievoorziening over panden en historische straten en gangen, het tonen in de bestrating van historische fundamenten, een actief beleid waarbij de inrichting van straten en pleinen ook wordt bezien vanuit het oogpunt van aanwezige monumenten, etc.
• In hoofdstuk 5 “Stedelijk systeem” wordt ruime aandacht gegeven aan de positie van en het belang van de voetganger. De daar genoemde routes, met ook een link naar erfgoed, zijn zeer interessant en de moeite waard.
• Voor wat betreft de uitvoering is het jammer dat de aanpak van de Koornmarkt, het middelste deel van de Grotestraat en de aangrenzende stegen, alsmede het deelgebied Het Kolkje pas gepland staat in de periode 2031-2034. Niet duidelijk wordt gemaakt waarom dit zo is en of er geen mogelijkheden zijn tot het (gedeeltelijk naar voren halen daarvan in de planning.
• Tot slot nog een suggestie: het opnieuw verbinden van de grachten rond Huize Almelo met de Almelose Aa, samen met de herbouw van de zgn. Weteringbrug sluit aan de plannen in g=het gebied rond het Kolkje

Almelo, 23-08-2026

Het bericht Reactie Stichting Historische Kring Stad en Ambt Almelo op de Visie Openbare Ruimte Binnenstad (Vorb) aan de gemeenteraad van Almelo, bespreking 8 september 2026. verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Klik op de afbeelding of onderstaande link

flyer OMD 2026

Het bericht Informatie en flyer Open Monumenten dag 2026 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Twee jaar lang bleef de historische tribune bij AVC Heracles leeg. Renovatie van het 100-jarige bouwwerk was hard nodig, zelfs de veiligheid was in het geding. Het was een smet op het eeuwfeest in 2024. Maar het Rijksmonument is hersteld. Zaterdag was de officiële ingebruikname van het gerenoveerde kroonjuweel.

Daarmee kreeg de eerste wedstrijd van profclub Heracles in het nieuwe seizoen tegen een team van amateurspelers extra betekenis. Dit traditionele Almeloos Feestje op het sportpark van AVC Heracles kon weer in volle glorie worden gevierd. Met bezoekers op de opgeknapte tribune. Al moest die wel flink in capaciteit inleveren.

Nog geen maximale bezetting

Er mogen nog maar maximaal 300 toeschouwers plaatsnemen in plaats van 500. Om het gewicht te verdelen is er met plankjes ruimte tussen de zitplaatsen gecreëerd.De constructie van de tribune is verstevigd. Hout is vernieuwd en dankzij een ingrijpende schilderbeurt ziet het bouwwerk er weer gelikt uit.AVC Heracles wordt verantwoordelijk voor het onderhoud. De Stichting tot behoud Monumentale Tribune Heracles 1924 blijft eigenaar. Er komt een nieuw bestuur. „Wij adopteren de tribune en gaan voor jaarlijks onderhoud zorgen. Zo is het afgesproken op de ledenvergadering”, zegt Jan Smelt die na zes jaar is gestopt als clubvoorzitter.

Deel opbrengst naar onderhoud

Een deel van de opbrengst van het Almeloos Feestje gaat naar de onderhoudspot. De traditionele oefenwedstrijd van de profclub Heracles tegen een amateurselectie op de historische voetbalgrond aan de Bornsestraat wordt breed gekoesterd in Almelo. Op het sportpark hingen zaterdag de vlaggen van de negen voetbalclubs uit de gemeente.

Heracles won met 5-0 van de Almelose Selectie.

Bron: Tubantia 4 juli 2026

Het bericht 100 jaar oude tribune bij AVC Heracles is hersteld verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

• In deze vergadering wordt afscheid genomen van Wim Noordik. De Nieuwsbrief blijft nog even bij hem, de ledenadministratie gaat voorlopig naar de penningmeester.
• Op dit moment hebben er nog 53 leden niet betaald. In augustus/september zal een laatste herinnering worden gestuurd.
• Op 8 september is er een extra lezing in de bibliotheek (valt onder open monumentendag) door Aldwin Kroeze over grisailles. De grisaille in het Hofkeshuis zou tijdens monumentendag zichtbaar zijn.
• Lezing in het kader van de Maand van de geschiedenis 14/10. Hier wordt het thema van vorig jaar gebruikt.
• Op 11 november gaat de lezing door Frans Haagen over het carillon
• Op 9 december gaat de lezing door Johan Veneklaas over agrarisch erfgoed
• Op 5 januari is de Kuieravond
• Op 29/11 is er een Adventswandeling georganiseerd door Bert Nijkamp samen met Nivon
• Update Vacature. De twee dames zijn benaderd, beide reacties zijn negatief.
• Voortgang vernieuwing website. Overgaan naar een nieuwe website is duur en niet echt nodig. In de back-end van de website zit wel een zoekfunctie. We proberen deze zoekfunctie ook naar de website te zetten. Aan de performance van de website zouden we zelf wel iets kunnen doen (bijv. een kleiner format voor de foto’s).
• Het verslag van de vergadering van de Erfgoedcommissie van 09/06/2026 wordt besproken. Er wordt gekeken of de klokkenstoel van de voormalige Noach kerk blijft staan of wordt verplaatst naar de openbare begraafplaats. De activiteiten rond het carillon op 26 en 27 juni zijn vanwege de hitte afgeblazen (ze worden wel opnieuw ingepland)
  Canon van Almelo. Theo heeft de Erfgoedcommissie laten weten dat hij er niets meer aan doet (het onderwijs laat het afweten).
• Het project PiusNeXt wordt een jaar uitgesteld.
• De Blauwe projecten/Project Nieuwe Graven zijn door Theo toegelicht tijdens een bijeenkomst van het Platform (PCEA). De brief naar het waterschap Vechtstromen is in de maak. Zij hebben zelf een uitgebreide erfgoednotitie. De andere projecten gaan even in de wacht, Tukkersdijk wordt misschien meegenomen naar Vechtstromen.
• Tegen de sloop van de panden van Twentemilieu is door Heemschut bezwaar aangetekend. De aanbesteding is echter al uit en het lijkt een gelopen race.
• De waterput bij Groot Wierke is nu een bloembak. Het ligt officieel in Borne, maar wij mogen er van de bewoners wat mee doen. Er moet een rooster op komen en er moet een puthaal bij. De raming is € 3.000. We doen graag een beroep op de Erfgoedcommissie. Het bestuur wil 10% als cofinanciering doen. Het wachten is op de officiële begroting.
• De put van Erve Aalderink. Schatting totale kosten is € 10.450. Er is een toezegging van Huize Almelo voor € 2.500. Een subsidie van € 8.000 zal bij de gemeente worden aangevraagd.
• Hans Krol en het verhaal over de steegjes (Osendrop – ruimte/nis tussen twee huizen). Het zou leuk zijn daar een film (met een drone) van de maken. Misschien kijken of dit een plek kan krijgen in de omgevingsvisie. Op papier zetten wat we ermee kunnen/willen.
• Er wordt stilgestaan bij het afscheid van Wim. Theo dankt hem namens het bestuur voor alles wat hij gedaan heeft en Wim dankt op zijn beurt het bestuur voor de afgelopen jaren.

Het bericht Notulen bestuursvergadering 02-07-2026 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

• De penningmeester merkt op dat 129 leden nog niet betaald hebben. Besloten wordt begin juni een herinnering te sturen.
• De excursie op 13/5 verliep perfect (op een stortbui na).
  Bij de volgende keer zullen we een uiterste datum vastleggen voor afzeggen
• De organisatie van OMD is druk bezig met Monumentendag. Er is groen licht van de gemeente voor het openstellen van de begane grond van het Hofkeshuis. Verder is de Egbertuskerk open met een optreden van een Byzantijns koor, en is bezichtiging mogelijk van de stadsboerderijen (achter Albers en in de voormalige tassenwinkel) en ook is er een rondleiding op een stukje van het Industrieterrein
• Update bestuursvacature. Nog geen respons ontvangen.
• Vernieuwing van de website heeft vertraging opgelopen. De website blijft, maar we proberen wel een zoekfunctie toe te voegen.
• Blauw erfgoed. Er is een viertal ideeën voor projectjes. Er is inmiddels een gesprek geweest met het Waterschap. De reconstructie van het haventje is het meest levensvatbaar. Het gebied loopt tussen de brug bij begraafplaats tot de brug bij Beeklust. Er liggen nog grote stenen in het water die misschien hergebruikt kunnen worden. Ideeën worden verder uitgewerkt.
• Sloop pand Twente Milieu. Heemschut heeft bezwaar aangetekend. De brief van de Erfgoedcommissie aan het College is pittig, met een waarschuwing voor de toekomst. De verwachting is echter dat dit een gelopen race is.
• Nieuw project: (als vervolg op het eerdere puttenproject) de opgegraven put van Erve Aalderink. Huize Almelo bekijkt waar deze put terecht zou kunnen komen. Daarna kijken we hoe dit betaald gaat worden.
• De verlichting van de Zuidelijke Stadspoort doet het weer! In de Grotestraat Noord wordt nu gebouwd, afwachten hoe dit loopt in verband met de verlichting van de Noordelijke poort
• Canon van Almelo. Het onderwijs is helaas afgehaakt. Volgens de Erfgoedcommissie zou de Canon er toch moeten komen.

Het bericht Notulen bestuursvergadering verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Onderweg hadden we op een parkeerplaats al koffie gedronken met krenten-/müeslibollen, heel genoeglijk in het ochtendzonnetje.

De gidsen lieten ons heel mooie stukjes van het oude centrum zien met ontzettend interessante verhalen. We werden overvallen door een ongelooflijke stortbui, waarna we de Sint-Nicolaaskapel in het Valkhofpark  bij de Waal invluchtten en ook daar weer mooie stukjes geschiedenis te horen kregen.

Tijd voor de lunch en om warm te worden: we waren welkom op de Pannenkoekenboot om tijdens een 5 kwartier durende tocht over de Waal  onbeperkt van pannenkoeken met allerhande toppings te genieten.

Het middagprogramma kon naar keuze worden ingedeeld: 20 mensen hadden zich aangemeld voor een bezoek aan het Maelwael van Lymborgh Huis, waar de geschiedenis van Nijmegen uit de doeken werd gedaan, maar vooral het verhaal van de families Maelwael en Van Lymborgh werd verteld.
Vooral dat van de 3 broers: Johan, Paul en Herman die rond 1400 als pubers naar het hof in Frankrijk werden gestuurd om aan het hof van de Duc de Berry hun ongekend prachtige getijdenboeken te maken: de Belles Heures en de Tres Riches Heures. Ze worden met recht de grondleggers van de Nederlandse schilderkunst genoemd. Niemand zal de kleur blauw van de Lapis Lazulie, die zij veelvuldig gebruikten, meer vergeten.

Een aantal anderen ging naar museum De Bastei, waar de geschiedenis wordt verteld van de Waal. De flora en fauna van het Gelderse rivierlandschap, de verschillende aardlagen en het ontstaan daarvan. Hoe de verschillende periodes: van de ijstijd tot heden het landschap gevormd hebben.

Nog een klein ommetje door het centrum, winkeltje in, drankje doen en toen vertrok de bus volgens schema om 16.00 uur om op de afgesproken tijd aan te komen bij het Heraclesstadion.

Afgezien van de stortbui verliep alles perfect en kijken we terug op een zeer geslaagde dag.

Marieke van Nimwegen

De heilige Petrus Canisius

Het bericht Verslag excursie Nijmegen 13 mei 2026 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

Nu een gedeelte van de Nieuwe Graven binnenkort op de schop gaat en de oevers nadien een natuurlijker aanzicht krijgen willen we een lans breken voor de cultuurhistorische waarde van deze plek.
Het project “Het Haventje” beoogt de herinrichting van het vroegere haventje aan de Nieuwe Graven in de vorm zoals die op de kadastrale kaarten (1811-1832) zichtbaar is. De locatie kan mogelijk tevens een bestemming voor dag-horeca bieden tijdens de warmere maanden van het jaar.

Recent zijn er door het bestuur van de Historische Kring gesprekken gevoerd met het Waterschap Vechtstromen, Egbert ten Cate, Xandrine van Woudenbergh en Stadsboerderij Beeklust over het project.

Lees meer

Het bericht Project Haventje verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.

• In het jaarlijkse gesprek met de redactie van het blad Stad en Ambt is gesproken over de continuïteit binnen de redactie. Een aantal redactieleden is al op leeftijd. Er zal in de donateursbijeenkomst een oproep ‘light’ worden gedaan, bijv. een oproep om een artikel te schrijven. Dit wordt ook in het blad en in de nieuwsbrief opgenomen.
• Geconstateerd wordt dat een redactiestatuut, dat de onafhankelijkheid van de redactie bepaalt, niet nodig is. De onafhankelijkheid van de redactie wordt door het bestuur gewaarborgd. Het bestuur is heel tevreden over de manier waarop de redactie werkt.
• Voor projecten is ca. € 3.200 (eenmalige uitgaven) beschikbaar. De put van het vroegere Erve Aalderink is opgeslagen en zou bijv. bij een grafelijke boerderij herplaatst kunnen worden. Een bijdrage van onze stichting moet wel gezien worden als een co-financiering.
• Vervolg project Almelo-op-de-kaart. Het museum heeft een nieuwe webmaster. Er zijn afspraken gemaakt en het HIP is tevreden.
• Samenwerking met Pius X/Pius NeXt. Er zal een afspraak worden gemaakt voor een gesprek met Pius X
• De lezing over Bolletje was een goede bijeenkomst met 90 bezoekers, waarvan 19 niet-donateurs.
• Het programma voor 2026/2027 is grotendeels klaar, alleen februari en maart moeten nog definitief worden ingevuld (Heracles en Politie Almelo).
• Met betrekking tot de bestuursvacature is nog geen nieuws.
• Bekeken gaat worden of het nodig is de website te vernieuwen en, zo ja, wat er dan moet gebeuren. Het is wel nodig een zoekfunctie aan de website toe te voegen.
• Project Blauw erfgoed. Het voorliggende stuk bevat vier uitgewerkte punten. De voorbeelden zijn er nog wel, maar zullen verdwijnen als er niets gebeurt. Het is niet de bedoeling dat dit stuk op de plank blijft liggen. Het is een uitstekend document.
  Besloten wordt het onder de aandacht van de formateur te brengen. Ook zal contact worden opgenomen met het Waterschap. Tevens  aanbieden voor een presentatie tijdens de platformbijeenkomst van PCEA op 24/6. We moeten met een punt beginnen, de vraag is welk punt zou de gemeente kiezen?
• De verlichting van de Zuidelijke Stadspoort werkt nog steeds niet goed. Het ligt waarschijnlijk aan de printplaat in de lamp. De contacten zijn inmiddels gelegd.
• Canon van Almelo. Wachten is op de gemeente. Misschien dit punt bespreken in het strategieoverleg met de wethouder.
• Terugkoppeling vergadering Erfgoedcommissie. Erfgoed staat op 29 augustus a.s. op de agenda van het introductieprogramma voor de nieuwe raad. Het programma daarvoor (10.00 tot 12.00 uur) wordt gemaakt door een speciale commissie van de Erfgoedcommissie. Uitvoeringsagenda is inmiddels een vast onderdeel op de agenda van de Erfgoedcommissie. Met betrekking tot de Canon van Almelo is er op 26 maart jl. overleg geweest met de scholen.
• Het kanaal Almelo Nordhorn wordt meegenomen in de plannen van de gemeente. Het kanaal is echter provinciaal eigendom. In het verleden is al eens geprobeerd het kanaal weer bevaarbaar te maken, maar dit is toen door de Provincie afgeschoten (op gronden van natuur en milieu). Moeten we niet onze kant van het verhaal laten horen omdat het kanaal als kanaal verloren gaat? Het Stedelijk Ontwikkelingsplan zou in de Erfgoedcommissie moeten worden besproken en worden meegenomen in het strategisch overleg met de wethouder.

Het bericht Notulen bestuursverg. 9-4-2026 verscheen eerst op Historische Kring Stad en Ambt Almelo.